Als je in Nederland woont en een permanent verblijfsvergunning of een Nederlands paspoort wilt, moet je een examen Nederlands afleggen. Maar welk examen precies? Het Staatsexamen NT2 of het inburgeringsexamen? Deze twee examens worden vaak door elkaar gehaald, terwijl er belangrijke verschillen zijn.

In deze blog leg ik het verschil tussen beide examens uit, zodat je de juiste keuze kunt maken voor jouw situatie.

Wat is het inburgeringsexamen?

Het inburgeringsexamen is het officiële examen voor mensen die verplicht zijn om in Nederland in te burgeren. Als je na 1 januari 2022 naar Nederland bent gekomen, valt je onder de Wet inburgering 2021.

Volgens deze wet stelt de gemeente samen met jou een Plan Inburgering en Participatie (PIP) op. In dit plan wordt je leerroute bepaald. Er zijn drie routes: de B1-route voor werk en deelname aan de samenleving, de Onderwijsroute voor wie wil doorleren, en de Z-route voor mensen met een beperkt leervermogen.

Het inburgeringsexamen toetst niet alleen je taal, maar ook je kennis van de Nederlandse maatschappij (KNM) en je oriëntatie op de arbeidsmarkt (MAP).

Wat is het Staatsexamen NT2?

Het Staatsexamen NT2 is een examen voor mensen die Nederlands als tweede taal hebben geleerd. Dit examen bestaat sinds 1992 en is bedoeld voor wie in Nederland wil werken of studeren.

Het Staatsexamen NT2 heeft twee programma's. Programma I (niveau B1) is voor mensen die willen werken of studeren op MBO-niveau. Programma II (niveau B2) is voor wie wil werken of studeren op HBO- of universitair niveau.

Dit examen toetst alleen taalvaardigheden: lezen, luisteren, schrijven en spreken. Het omvat geen kennis van de Nederlandse maatschappij.

De belangrijkste verschillen

Het eerste verschil betreft het taalniveau. Het inburgeringsexamen kan worden afgelegd op niveau A2 (basis), B1 of B2. Het Staatsexamen NT2 is alleen beschikbaar op niveau B1 (Programma I) en B2 (Programma II).

Het tweede verschil betreft de inhoud. Het inburgeringsexamen bestaat uit zes onderdelen: lezen, luisteren, schrijven, spreken, kennis van de Nederlandse maatschappij (KNM) en de module arbeidsmarkt (MAP). Het Staatsexamen NT2 omvat slechts vier taalonderdelen: lezen, luisteren, schrijven en spreken.

Het derde verschil betreft het doel. Het inburgeringsexamen is specifiek bedoeld om te voldoen aan de inburgeringsplicht. Het Staatsexamen NT2 is bedoeld om je taalniveau aan te tonen voor werk of studie, maar kan ook worden gebruikt voor de inburgering.

Welk examen heb je nodig?

Als je verplicht bent om in te burgeren volgens de Wet inburgering 2021, bepaalt je gemeente welk examen je moet afleggen. Als je op de B1-route of de Onderwijsroute zit, leg je het Staatsexamen NT2 Programma I of II af. Daarnaast moet je ook het KNM en MAP examen afleggen.

Als je niet verplicht bent om in te burgeren, maar wel een Nederlands paspoort wilt (naturalisatie), kun je kiezen tussen het inburgeringsexamen of het Staatsexamen NT2. Als je kiest voor het Staatsexamen NT2, moet je ook apart het KNM-examen afleggen.

Als je wilt studeren aan een Nederlandse universiteit of HBO, heb je het Staatsexamen NT2 Programma II (niveau B2) nodig. Dit diploma wordt door onderwijsinstellingen erkend als bewijs van je taalniveau.

Wat is er veranderd in 2026?

Sinds 1 januari 2026 worden inburgeringsdiploma's digitaal uitgegeven. Je kunt ook een papieren diploma bestellen als je dat wilt. Daarnaast wordt het examenrooster nu maandelijks gepubliceerd, wat meer flexibiliteit geeft bij het plannen.

Belangrijk om te weten is dat examens op niveau B1 en B2 (Staatsexamen NT2) de standaard blijven voor de meeste mensen die inburgeren volgens de Wet 2021. Niveau A2 is alleen beschikbaar voor degenen die toestemming hebben gekregen van de gemeente om op een lager niveau te examineren.

Welke voorbereiding is nodig?

Beide examens vereisen serieuze voorbereiding. Voor het Staatsexamen NT2 moet je de Nederlandse taal goed beheersen op niveau B1 of B2. Dit betekent veel lezen, luisteren, schrijven en spreekoefeningen.

Voor het inburgeringsexamen moet je ook informatie leren over de Nederlandse samenleving, geschiedenis, het politieke systeem, de gezondheidszorg en het onderwijs. Dit onderdeel vereist aparte voorbereiding.

Ik raad aan om les te nemen bij een docent die de specifieke kenmerken van deze examens kent. Persoonlijke lessen helpen je om je te concentreren op je zwakke punten en je efficiënt voor te bereiden.

Samenvatting

Het Staatsexamen NT2 en het inburgeringsexamen zijn verschillende examens met verschillende doelen. Het Staatsexamen NT2 toetst alleen taalvaardigheden op niveau B1 of B2. Het inburgeringsexamen omvat ook kennis van de maatschappij en oriëntatie op de arbeidsmarkt. Welk examen je nodig hebt, hangt af van je situatie en doelen. Als je twijfelt, neem dan contact op met je gemeente of met mij voor advies.

---

Hulp nodig bij de voorbereiding op het Staatsexamen NT2 of het inburgeringsexamen?

Neem contact op voor een gratis proefles →

Ik help je graag om je doel te bereiken.